Bezpłatna konsultacja

PRZECZYTAJ

Poleć FakturTax znajomym  zyskaj -70% na kolejną fakturę

Ulga na złe długi w PIT dla wierzyciela: warunki i PIT/WZ

13 czerwca 2024

BAZA WIEDZY

Zaktualizowano 2 września 2026 r. Artykuł uwzględnia aktualne warunki ulgi na złe długi w PIT, zasady liczenia 90 dni, dwuletni limit, rozliczanie zaliczek oraz wykazywanie wierzytelności w informacji PIT/WZ.

Wykazałeś przychód z działalności, ale kontrahent nie zapłacił? Po spełnieniu ustawowych warunków możesz zmniejszyć podstawę opodatkowania w PIT o wartość nieuregulowanej wierzytelności. Jeżeli działalność wykazuje stratę, możesz odpowiednio zwiększyć jej wysokość.

Bogusław Krupski 

Jestem doradcą podatkowym i od lat wspieram przedsiębiorców w księgowości. Pomagam w zakładaniu działalności gospodarczych, wyborze formy opodatkowania i bezpiecznym prowadzeniu rozliczeń. 

Czym jest ulga na złe długi w PIT?

W działalności gospodarczej przychód często powstaje niezależnie od faktycznego otrzymania pieniędzy. Przedsiębiorca może więc wykazać przychód i zapłacić od niego podatek, mimo że klient nadal nie uregulował należności.

Ulga na złe długi w PIT pozwala wierzycielowi:

  • zmniejszyć dochód stanowiący podstawę obliczenia zaliczki w trakcie roku;
  • zmniejszyć podstawę obliczenia podatku w zeznaniu rocznym;
  • zwiększyć stratę, jeżeli działalność zakończyła rok ze stratą.

Mechanizm obejmuje całość albo niezapłaconą część wierzytelności. Jeżeli kontrahent uregulował tylko część należności, ulgę stosuje się proporcjonalnie do pozostałej kwoty.

Podstawą prawną jest przede wszystkim art. 26i ustawy o PIT. Zasady uwzględniania ulgi przy zaliczkach określa także art. 44 ust. 17–26 tej ustawy.

 

Kiedy wierzyciel może skorzystać z ulgi na złe długi w PIT?

Samo opóźnienie kontrahenta nie wystarcza. Przed rozliczeniem ulgi trzeba sprawdzić wszystkie warunki wynikające z ustawy.

 

1. Wierzytelność została zaliczona do przychodów należnych

Ulga dotyczy wartości, która wcześniej wpłynęła na przychód podatkowy. Nie można pomniejszyć dochodu o należność, której nie zaliczono do przychodów należnych.

Znaczenie ma podatkowe ujęcie konkretnej transakcji, a nie wyłącznie wartość widoczna na fakturze.

 

2. Należność wynika z transakcji handlowej

Wierzytelność musi dotyczyć zapłaty świadczenia pieniężnego wynikającego z transakcji handlowej. Transakcja powinna zostać zawarta w związku z działalnością wierzyciela oraz dłużnika.

Dochody z działalności obu stron muszą podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym na terytorium Polski.

 

3. Od terminu płatności upłynęło 90 dni

Okres 90 dni liczy się od pierwszego dnia następującego po terminie płatności określonym na fakturze, rachunku albo w umowie.

Nie należy liczyć tego okresu od:

  • daty wystawienia faktury;
  • dnia sprzedaży;
  • daty wykonania usługi.

Jeżeli termin płatności przypadał 15 stycznia 2026 r., pierwszym dniem liczenia jest 16 stycznia, a 90. dzień przypada 15 kwietnia 2026 r.

 

4. Wierzytelność nie została zapłacona ani zbyta

W dniu istotnym dla danego rozliczenia należność musi nadal pozostawać nieuregulowana i niezbyta.

Zbyciem może być na przykład sprzedaż wierzytelności. Przed zastosowaniem ulgi trzeba więc sprawdzić nie tylko historię wpłat, ale również inne zdarzenia dotyczące należności.

Przy płatności częściowej ulgą można objąć wyłącznie pozostałą, niezapłaconą część.

 

5. Dłużnik nie jest w restrukturyzacji, upadłości ani likwidacji

Na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego dzień złożenia zeznania podatkowego dłużnik nie może być:

  • w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego;
  • w trakcie postępowania upadłościowego;
  • w trakcie likwidacji.

Status kontrahenta należy zweryfikować przed złożeniem rozliczenia.

 

6. Nie minął dwuletni termin

Od daty wystawienia faktury lub rachunku albo od dnia zawarcia umowy dokumentującej wierzytelność nie mogą upłynąć dwa lata, licząc od końca roku kalendarzowego.

Jeżeli fakturę wystawiono i umowę zawarto w różnych latach, okres liczy się od końca roku, w którym nastąpiła późniejsza z tych czynności.

Przykład: fakturę wystawiono 20 czerwca 2025 r. Dwuletni okres liczy się od końca 2025 r., a nie od 20 czerwca.

 

7. Strony nie są podmiotami powiązanymi

Przepisów o uldze na złe długi w PIT nie stosuje się do transakcji handlowych zawieranych między podmiotami powiązanymi w rozumieniu przepisów o cenach transferowych.

 

8. Wierzytelność nie została rozliczona podatkowo w inny sposób

Nie można ponownie odliczyć należności, która została już zaliczona do kosztów uzyskania przychodów na podstawie innych przepisów, w tym poprzez odpowiednią rezerwę lub odpis.

 

Czy do ulgi w PIT potrzebny jest pozew lub postępowanie komornicze?

Nie. Zastosowanie art. 26i ustawy o PIT nie wymaga wcześniejszego:

  • uzyskania wyroku;
  • skierowania sprawy do komornika;
  • zakończenia bezskutecznej egzekucji;
  • sporządzenia protokołu nieściągalności.

Wierzyciel musi jednak potrafić udokumentować istnienie wierzytelności, termin jej płatności, wcześniejsze rozpoznanie przychodu oraz brak zapłaty.

W praktyce warto zachować:

  • fakturę, rachunek albo umowę;
  • dokument potwierdzający wykonanie świadczenia;
  • ewidencję rozrachunków;
  • wyciągi bankowe;
  • potwierdzenia częściowych wpłat;
  • dokumentację dotyczącą ewentualnego zbycia wierzytelności;
  • wynik weryfikacji statusu dłużnika.

Wezwanie do zapłaty nie jest samo w sobie warunkiem podatkowym, ale może być przydatne jako element dokumentacji i procesu dochodzenia należności.

 

Jaka kwota podlega odliczeniu?

Wierzyciel koryguje wartość wierzytelności zaliczoną wcześniej do przychodów należnych.

U czynnego podatnika VAT przychodem z typowej sprzedaży jest najczęściej kwota netto, ponieważ należny VAT nie stanowi przychodu podatkowego.

Jeżeli przedsiębiorca wystawił fakturę na 10 000 zł netto plus 2 300 zł VAT, korekta w PIT będzie więc zazwyczaj dotyczyć 10 000 zł.

Nie należy jednak automatycznie stosować kwoty netto w każdej sytuacji. Jeżeli VAT nie podlegał wyłączeniu z przychodów, znaczenie może mieć wartość brutto. Zawsze należy sprawdzić kwotę faktycznie rozpoznaną jako przychód podatkowy.

 

Jak rozliczyć ulgę na złe długi w zaliczkach na PIT?

Wierzyciel może uwzględnić ulgę już w trakcie roku podatkowego. Nie musi czekać wyłącznie na zeznanie roczne.

Dochód stanowiący podstawę obliczenia miesięcznej albo kwartalnej zaliczki może zostać zmniejszony począwszy od okresu, w którym upłynął 90. dzień od terminu płatności.

Zmniejszenia dokonuje się, jeżeli do dnia terminu zapłaty zaliczki wierzytelność nadal:

  • nie została uregulowana;
  • nie została zbyta.

Jeżeli wartość zmniejszenia jest wyższa niż dochód w danym okresie, niewykorzystaną część można uwzględnić w kolejnych okresach rozliczeniowych tego samego roku. Wierzytelność musi nadal pozostawać nieuregulowana i niezbyta.

 

Przykład rozliczenia zaliczki

Termin płatności przypadał 15 stycznia 2026 r., a 90. dzień upłynął 15 kwietnia 2026 r. Wierzyciel rozlicza PIT miesięcznie.

Może uwzględnić zmniejszenie przy obliczaniu zaliczki za kwiecień, o ile do terminu jej zapłaty należność nadal nie została uregulowana ani zbyta i spełnione są pozostałe warunki.

 

Jak wykazać ulgę w zeznaniu rocznym i PIT/WZ?

W rozliczeniu rocznym zmniejszenia dokonuje się w zeznaniu składanym za rok, w którym upłynął 90. dzień od terminu płatności.

Przedsiębiorca opodatkowany:

  • według skali podatkowej dołącza PIT/WZ do PIT-36;
  • podatkiem liniowym dołącza PIT/WZ do PIT-36L.

Informacja PIT/WZ służy do wykazania wierzytelności i zobowiązań zmniejszających lub zwiększających podstawę opodatkowania albo stratę.

Przygotowując PIT/WZ, należy zgromadzić między innymi:

  • dane identyfikacyjne dłużnika;
  • numer faktury, rachunku lub umowy;
  • datę dokumentu;
  • wartość wierzytelności;
  • kwotę, która nadal nie została uregulowana;
  • informacje pozwalające przypisać wierzytelność do właściwego źródła i formy opodatkowania.

Numery pól mogą się zmieniać wraz z kolejnymi wersjami formularza. Dlatego należy korzystać z PIT/WZ przeznaczonego dla roku, którego dotyczy rozliczenie.

 

Co, jeżeli kontrahent zapłaci przed złożeniem zeznania?

Zmniejszenia w zeznaniu rocznym można dokonać tylko wtedy, gdy do dnia jego złożenia wierzytelność nadal nie została uregulowana ani zbyta.

Jeżeli 90 dni upłynęło w danym roku, ale kontrahent zapłacił przed złożeniem zeznania za ten rok, wierzyciel nie wykazuje tej należności jako pozostającej do rozliczenia w uldze rocznej.

 

Co, jeśli kwota wierzytelności jest wyższa od dochodu?

Jeżeli wartość przysługującego zmniejszenia przekracza podstawę opodatkowania, niewykorzystaną część można odliczać w kolejnych latach podatkowych.

Odliczenie może być kontynuowane nie dłużej niż przez trzy lata, licząc od końca roku podatkowego, za który powstało prawo do zmniejszenia.

W kolejnych latach wierzytelność nadal musi pozostawać:

  • nieuregulowana;
  • niezbyta.

Jeżeli podatnik poniósł stratę, wartość kwalifikowanej wierzytelności może zwiększyć tę stratę na zasadach wynikających z art. 26i ustawy o PIT.

 

Co zrobić, gdy kontrahent zapłaci po zastosowaniu ulgi?

Późniejsza zapłata nie powoduje utraty prawa do wcześniej prawidłowo zastosowanej ulgi, ale wymaga odwrócenia jej skutków.

Jeżeli po roku, za który dokonano zmniejszenia, wierzytelność zostanie zapłacona albo zbyta, podatnik musi odpowiednio:

  • zwiększyć podstawę obliczenia podatku albo
  • zmniejszyć stratę.

Korekty dokonuje się w rozliczeniu za rok, w którym wierzytelność została uregulowana lub zbyta.

Jeżeli wierzyciel otrzyma tylko część zapłaty, odwraca ulgę wyłącznie w części odpowiadającej otrzymanej kwocie.

Analogiczna zasada działa w trakcie roku. Jeżeli po uwzględnieniu ulgi przy zaliczce kontrahent zapłaci, wierzyciel odpowiednio zwiększa dochód stanowiący podstawę obliczenia zaliczki za okres, w którym nastąpiła zapłata lub zbycie wierzytelności.

 

Przykład pełnego rozliczenia ulgi w PIT

Przedsiębiorca opodatkowany podatkiem liniowym wystawił w 2026 r. fakturę na 15 000 zł netto plus VAT. Kwotę 15 000 zł zaliczył do przychodów należnych. Termin płatności upłynął 10 lutego 2026 r.

Kontrahent nie zapłacił, a wierzytelność nie została zbyta. Po upływie 90 dni przedsiębiorca sprawdził także status dłużnika, dwuletni limit, brak powiązań i pozostałe warunki.

Wierzyciel może:

  • zmniejszać dochód stanowiący podstawę obliczenia zaliczek, począwszy od właściwego okresu rozliczeniowego;
  • wykazać nieuregulowaną wierzytelność w zeznaniu PIT-36L i informacji PIT/WZ za 2026 r., jeżeli do dnia złożenia zeznania nadal nie otrzyma zapłaty i nie zbędzie wierzytelności.

Jeżeli w 2027 r. kontrahent zapłaci 6 000 zł, wierzyciel odwróci ulgę w tej części. Pozostałe 9 000 zł nadal może pozostać objęte mechanizmem, jeżeli należność nie została zapłacona ani zbyta i nadal spełnia odpowiednie warunki.

 

Potrzebujesz pomocy przy PIT/WZ?

Przy uldze na złe długi znaczenie mają nie tylko terminy, lecz także sposób ujęcia przychodu, status dłużnika, częściowe wpłaty oraz forma opodatkowania.

FakturTax może sprawdzić, czy wierzytelność spełnia warunki z art. 26i ustawy o PIT, ustalić właściwą kwotę i okres rozliczenia oraz pomóc w przygotowaniu PIT/WZ.

Umów bezpłatną konsultację.

W skrócie

Wierzyciel może skorzystać z ulgi na złe długi w PIT, jeżeli wykazał przychód należny, kontrahent nie zapłacił, a od terminu płatności upłynęło 90 dni. Należy również sprawdzić status dłużnika, dwuletni limit, brak powiązań i pozostałe warunki z art. 26i ustawy o PIT. Ulgę można uwzględnić przy zaliczkach, a w rozliczeniu rocznym wykazuje się ją w informacji PIT/WZ.

FAQ: Najczęściej zadawane pytania

1. Czy wierzyciel musi skorzystać z ulgi na złe długi w PIT?

Nie. Po stronie wierzyciela jest to prawo, a nie obowiązek. Przedsiębiorca może zastosować ulgę po spełnieniu warunków ustawowych.

2. Czy ulgę można uwzględnić w trakcie roku?

Tak. Wierzyciel może zmniejszać dochód stanowiący podstawę obliczenia miesięcznej albo kwartalnej zaliczki, począwszy od okresu, w którym upłynął 90. dzień od terminu płatności.

3. Czy zawsze trzeba dołączyć PIT/WZ?

PIT/WZ służy podatnikom rozliczającym wierzytelności i zobowiązania na podstawie art. 26i ustawy o PIT oraz jest załącznikiem między innymi do PIT-36 i PIT-36L.

Podatnik na ryczałcie korzysta z PIT/WZR do PIT-28.

4. Czy trzeba mieć wyrok sądu albo zaświadczenie od komornika?

Nie. Takie dokumenty nie są standardowym warunkiem ulgi na złe długi w PIT. Konieczne jest natomiast wykazanie, że spełniono warunki wynikające z art. 26i ustawy.

5. Czy częściowa zapłata wyklucza ulgę?

Nie. Ulga może objąć część wierzytelności, która nadal pozostaje nieuregulowana.

6. Czy sprzedaż wierzytelności ma znaczenie?

Tak. Ulga dotyczy wierzytelności, która nie została uregulowana ani zbyta. Zbycie wierzytelności może także spowodować konieczność odwrócenia wcześniej zastosowanego zmniejszenia.

Imię 
Numer Telefonu
Adres e-mail
W czym pomóc?
Zakładam firmę 
Chcę przenieść księgowość
Doradztwo podatkowe
Potrzebuje konsultacji
utm_source
utm_medium
utm_campaign
utm_adset
Wyślij zapytanie już dzisiaj
Wyślij zapytanie już dzisiaj
Formularz został wysłany — dziękujemy.
Proszę wypełnić wszystkie wymagane pola!

Administratorem danych jest Kancelaria Rachunkowo-Podatkowa S.D.P. Sp. z o.o. Dane wykorzystamy wyłącznie do obsługi formularza. Szczegóły: polityka prywatności.

Umów się na rozmowę  Skontaktujemy się do 24h (pn-pt, 7:30-16)

Potrzebujesz profesjonalnej obsługi księgowej? Chętnie porozmawiamy. Spotkanie wprowadzające zawsze jest bezpłatne.

Zobacz cennik

Cennik Księgowości

Jasne zasady. 0 zł za założenie firmy. Pakiety już od 159 zł netto.

POLECANE

WSPARCIE

Umów konsultacje >>

Masz pytania?

*w połączeniu z usługą księgową

zł*

0

300 zł

KOSZT ZAŁOŻENIA

Załóż firmę online >

Zakładasz firmę ? 

Załatwimy za Ciebie CEIDG, VAT-R i ZUS w 35 minut. Bez wizyt w urzędach.

Sprawdź ofertę!

Zacznij księgowość z nami już dzisiaj!

FakturTax.pl - Kancelaria Rachunkowo-

Podatkowa S.D.P Sp. z o.o.  

ul. Klaudyny Potockiej 25, 60-211 Poznań

 

REGON 38220906600000

NIP 7792501772

KRS 0000765170

 

godz. otwarcia biura:

pon.-pt. 7:30 -16:00

Informacje

Rejestracja firmy i księgowość 

Zakres Usług

Dodatkowe usługi

Biuro Rachunkowe Poznań FakturTax
Jesteśmy prawdopodobnie jednym z najlepszych biur rachunkowych w Poznaniu
Biuro Rachunkowe Poznań

bezpłatna konsultacja

Polecaj i zarabiaj

Biuro rachunkowe

FAKTUROWANIE

Biuro Rachunkowe Łazarz

Biuro Rachunkowe Rataje

Biuro Rachunkowe Piątkowo

Biuro Rachunkowe Junikowo

Biuro Rachunkowe Ogrody

Biuro rachunkowe Naramowice

Biuro Rachunkowe Grunwald 

Biuro Rachunkowe Wilda

Biuro Rachunkowe Piątkowo

Biuro Rachunkowe Winogrady

Biuro Rachunkowe Jeżyce

Biuro rachunkowe Nowe Miasto

Biuro rachunkowe Poznań i okolice

Pełna księgowość

Mała księgowość

Legalizacja pobytu/zatrudnienia

Prowadzenie KPIR

 

Rejestracja działalności/KPIR

Rejestracja Spółki z o.o.

Rejestracja spółki cywilnej

Założenie działalności gospodarczej

 

Księgowość dla freelancerów

Księgowość dla spółek z o.o. 

Księgowość dla małego biznesu

Księgowość dla e-commerce

 

Księgowość dla lekarzy

Księgowość dla informatyków

Księgowość dla B2B

Księgowość dla prawników

Księgowość dla freelancerów

Mamy usługi na każde potrzeby

Gdziekolwiek jesteś, jesteśmy dla Ciebie