Ustawa stażowa 2026: JDG i zlecenie w stażu pracy – co musisz wiedzieć?

Od kiedy obowiązuje ustawa stażowa i kogo dotyczy?

Należy podkreślić, że tak zwana ustawa stażowa to na razie projekt legislacyjny, a termin jej wejścia w życie, choć potocznie określany na 2026 rok, nie został jeszcze ostatecznie potwierdzony. Prace nad nowelizacją Kodeksu pracy mają na celu objęcie nowymi przepisami szerokiej grupy osób aktywnych zawodowo poza tradycyjnym stosunkiem pracy. Zmiany będą dotyczyć przede wszystkim osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą (JDG) oraz wykonujących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych, takich jak umowa zlecenie, pod warunkiem, że z tytułu tych umów odprowadzane były składki na ubezpieczenia społeczne.

Nowe regulacje będą miały zastosowanie w momencie ustalania uprawnień pracowniczych u pracodawcy, z którym pracownik jest związany umową o pracę. Oznacza to, że osoba, która przez lata prowadziła firmę, a następnie zatrudniła się na etacie, będzie mogła doliczyć ten okres do swojego ogólnego stażu pracy, co przełoży się na konkretne korzyści wynikające z Kodeksu pracy. Projektowane przepisy mają na celu likwidację luki w prawie, która do tej pory stawiała osoby samozatrudnione i na umowach zlecenia w gorszej pozycji pod kątem praw pracowniczych.

Jakie korzyści daje wliczanie JDG i zlecenia do stażu?

Głównym celem projektowanych zmian jest przyznanie pracownikom realnych korzyści wynikających z dłuższego, udokumentowanego stażu pracy. Włączenie okresów samozatrudnienia i pracy na zleceniu do ogólnego stażu pracy bezpośrednio wpłynie na dwa kluczowe uprawnienia pracownicze: wymiar urlopu wypoczynkowego oraz długość okresu wypowiedzenia umowy o pracę. To fundamentalna zmiana, która sprawi, że lata aktywności zawodowej poza etatem nie będą już „stracone” w kontekście uprawnień kodeksowych.

W praktyce oznacza to, że pracownik, który po latach prowadzenia firmy zdecyduje się na etat, może od razu zyskać prawo do 26 dni urlopu, jeśli jego łączny staż (wliczając JDG i edukację) przekroczy 10 lat. Analogicznie, dłuższy staż pracy działalność gospodarcza przełoży się na wydłużenie okresu wypowiedzenia do nawet trzech miesięcy, co zapewnia większą stabilność zatrudnienia. Dodatkowo, jeśli wewnętrzne regulaminy firmy (np. regulamin wynagradzania) uzależniają prawo do dodatków stażowych czy nagród jubileuszowych od ogólnego stażu pracy, te okresy również będą musiały zostać uwzględnione.

Jak udokumentować okresy pracy na JDG i umowie zlecenie?

Kluczowym elementem nowych przepisów będzie sposób weryfikacji okresów podlegających wliczeniu do stażu pracy. Pracodawca musi otrzymać wiarygodny dokument, który jednoznacznie potwierdzi okres prowadzenia działalności lub pracy na zleceniu oraz fakt opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Projekt ustawy wskazuje, że podstawowym narzędziem do tego celu będzie specjalne zaświadczenie wydawane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. To rozwiązanie gwarantuje obiektywizm i zdejmuje z pracodawcy obowiązek analizowania skomplikowanych dokumentów księgowych czy umów.

Procedura uzyskania dokumentacji z ZUS

Chociaż ostateczny kształt procedury poznamy po wejściu ustawy w życie, można założyć, że proces będzie w dużej mierze zautomatyzowany i dostępny online. Aby udokumentować staż pracy, pracownik najprawdopodobniej będzie musiał złożyć wniosek do ZUS, na przykład poprzez platformę PUE ZUS. W odpowiedzi Zakład wygeneruje oficjalne zaświadczenie, które będzie zawierało informacje o okresach podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej lub wykonywania umowy zlecenia. Taki dokument pracownik będzie następnie przedstawiał w dziale kadr swojego pracodawcy w celu naliczenia przysługujących mu uprawnień.

Czy ustawa stażowa wpływa na emeryturę?

To jedno z najważniejszych pytań, które budzi wiele wątpliwości. Należy stanowczo podkreślić: projektowana ustawa stażowa nie ma żadnego wpływu na uprawnienia emerytalne. Zasady przyznawania i obliczania wysokości emerytur pozostają bez zmian. Dzieje się tak, ponieważ w polskim systemie prawnym funkcjonują dwa odrębne pojęcia stażu: staż pracy do celów uprawnień pracowniczych (regulowany przez Kodeks pracy) oraz okresy składkowe i nieskładkowe do celów emerytalnych (regulowane przez ustawę o emeryturach i rentach z FUS).

Okresy prowadzenia działalności gospodarczej oraz pracy na umowie zlecenia, od których odprowadzano składki, już teraz są wliczane przez ZUS jako okresy składkowe i mają wpływ na prawo do emerytury oraz jej wysokość. Nowa ustawa nie zmienia nic w tym zakresie. Jej jedynym celem jest „przeniesienie” tych okresów na grunt prawa pracy, aby pracownik mógł na ich podstawie nabywać prawa u swojego pracodawcy, takie jak dłuższy urlop czy okres wypowiedzenia. System emerytalny i system uprawnień pracowniczych to dwa niezależne od siebie porządki prawne.

Często zadawane pytania o ustawę stażową 2026