Jestem doradcą podatkowym i od lat wspieram przedsiębiorców w księgowości. Pomagam w zakładaniu działalności gospodarczych, wyborze formy opodatkowania i bezpiecznym prowadzeniu rozliczeń.

Zatrudnienie studenta albo ucznia bywa jedną z najtańszych form współpracy, ale tylko wtedy, gdy spełniasz warunki dotyczące wieku, statusu i rodzaju umowy. Najczęstsza wpadka? „Student = 0 ZUS zawsze”. Nie zawsze. Poniżej masz zasady, wyjątki, konkretne liczby oraz checklistę dokumentów, które warto mieć w firmie.

W skrócie

Jeżeli zatrudniasz studenta/ucznia na zleceniu, największe korzyści kosztowe pojawiają się wtedy, gdy realnie spełnione są warunki „status + wiek < 26”.

A jeśli chcesz mieć cały temat kadrowo-płacowy spięty procesowo (zwłaszcza przy pierwszych zatrudnieniach), skontaktuj się z nami. Pomożemy we wszystkich formalnościach.

Najważniejsze informacje

Najważniejsza zasada: student/uczeń do 26 lat na zleceniu zwykle nie podlega ZUS

To najważniejsza rzecz w całym temacie:

jeśli zatrudniasz ucznia lub studenta,
który ma status ucznia/studenta,
i ma mniej niż 26 lat,
i zawierasz z nim umowę zlecenie,

to taka osoba co do zasady nie podlega ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu w ZUS z tytułu tej umowy zlecenia.

Co z tego wynika praktycznie?

Nie płacisz składek ZUS od zlecenia (ani „po stronie pracodawcy”, ani „po stronie zleceniobiorcy”).
Wypłata bywa bardzo „czysta” kosztowo – ale uwaga: nadal masz obowiązki dokumentacyjne i podatkowe.

Ważne doprecyzowanie: to wyłączenie dotyczy umowy zlecenie. Nie działa automatycznie dla każdej formy zatrudnienia (np. etat to inna historia), a „status studenta” trzeba umieć wykazać.

Kiedy jednak musisz naliczyć składki ZUS

Poniżej przypadki, które w praktyce generują korekty i dopłaty, bo ktoś założył „0 ZUS”, a potem wychodzi, że warunki nie były spełnione.

1) Brak statusu studenta/ucznia albo utrata statusu

Jeżeli osoba nie ma statusu (albo go straciła), to nie ma mowy o „ulgowym” traktowaniu zlecenia. Przykładowe ryzyka:

ktoś jest po obronie / skreślony z listy / przerwał naukę,
ktoś nie jest uczniem ani studentem, tylko np. „słuchaczem kursu”.

Wniosek: status nie może być „na gębę”. Musisz mieć na to papier (o tym niżej).

2) 26. urodziny „w trakcie miesiąca”

Jeśli student kończy 26 lat, to od tego momentu zasada „bez ZUS” przestaje działać. W praktyce często kończy się to:

koniecznością zgłoszenia do ZUS,
przeliczeniem składek za okres po urodzinach (w zależności od sytuacji i rozliczeń).

To jest klasyczny „trigger”, o którym wiele firm zapomina.

3) Umowa zlecenie + równoległy etat u tego samego pracodawcy

Częsty błąd: firma zatrudnia studenta na etacie (albo odwrotnie) i dodatkowo robi z nim zlecenie „na ekstra godziny”, licząc że zlecenie będzie bez składek, bo „student”.

W konfiguracji „etat + zlecenie u tego samego podmiotu” bardzo często wchodzą zasady, które powodują oskładkowanie (albo inne obowiązki). To warto każdorazowo sprawdzać w kontekście konkretnego przypadku, bo tu najłatwiej o wpadkę.

4) To nie jest zlecenie (np. umowa o pracę)

Wyłączenie „student do 26 lat bez ZUS” nie działa na etacie. Umowa o pracę z definicji wiąże się z pełnym pakietem składek i obowiązków pracodawcy.

Liczby, które robią różnicę w 2026/2027: stawki i limity

Minimalna stawka godzinowa (zlecenie)

Masz obowiązek pilnować minimalnej stawki godzinowej dla zlecenia. Od 1 stycznia 2026 r. minimalna stawka godzinowa to 31,40 zł brutto.

Co to oznacza w praktyce?

nie możesz wpisać w zleceniu „25 zł/h”, nawet jeśli student chce,
musisz mieć ewidencję godzin (bo kontrola stawki jest „na godzinę”).

PIT-0 dla młodych (ulga)

Jeśli student ma mniej niż 26 lat, może korzystać ze zwolnienia z PIT („PIT-0”), ale:

działa ono do rocznego limitu 85 528 zł przychodów,
dotyczy określonych przychodów (m.in. z pracy i zleceń – w ramach zasad ulgi),
limit jest roczny — jeśli ktoś pracuje u kilku zleceniodawców, może „przestrzelić” i wtedy wychodzi dopłata w rozliczeniu rocznym.

„Brutto ≈ netto” – kiedy to bywa prawdą?

W praktyce, przy zleceniu studenta do 26 lat:

jeżeli nie ma ZUS z tytułu zlecenia,
i dodatkowo wchodzi PIT-0 (w ramach limitu),

to wypłata może być bardzo zbliżona do „brutto = netto”. Ale to nie jest gwarantowane „z automatu” — zależy od oświadczeń, limitu, sytuacji podatkowej i tego, czy student nie ma innych tytułów do ubezpieczeń, które zmieniają układ.

Jakie dokumenty przygotować: checklista pracodawcy

Tu najczęściej rozgrywa się bezpieczeństwo firmy. W razie kontroli chcesz mieć prostą teczkę: „dlaczego 0 ZUS” + „dlaczego taka zaliczka PIT”.

1) Oświadczenie o statusie studenta/ucznia + potwierdzenie

Minimum, które warto mieć:

oświadczenie zleceniobiorcy o posiadaniu statusu studenta/ucznia,
kopia dokumentu potwierdzającego status (np. legitymacja, zaświadczenie z uczelni/szkoły).

Dobra praktyka: aktualizować potwierdzenie na początku semestru/roku szkolnego albo przy dłuższych współpracach.

2) Dane i oświadczenia podatkowe (w tym PIT-0)

W praktyce warto zebrać:

oświadczenie/oświadczenia potrzebne do naliczania zaliczek (w zależności od tego, jak rozliczasz zlecenie),
informację, czy zleceniobiorca chce stosować ulgę PIT-0 w trakcie roku (i że jest świadomy limitu).

Nie chodzi o „papierologię dla papierologii”, tylko o to, że to najczęściej ratuje firmę przy późniejszych sporach o to, dlaczego potrącenia były takie, a nie inne.

3) Umowa zlecenie + ewidencja godzin + rachunek

Trzy elementy, bez których lepiej nie startować:

umowa zlecenie z jasno wpisaną stawką (≥ minimalna),
ewidencja liczby godzin,
rachunek do umowy / zestawienie rozliczeniowe.

4) Terminy i „twarde” obowiązki przy pierwszym pracowniku

Jeśli zatrudniasz pierwszą osobę (albo po prostu chcesz mieć procedurę kadrową poukładaną), bardzo polecam oprzeć się o Wasz poradnik krok po kroku, on dobrze porządkuje temat dokumentów i procesu po stronie firmy: „Jak zatrudnić pierwszego pracownika – poradnik dla przedsiębiorcy” . Świetne jako „plan działań” do wdrożenia u siebie.

Ubezpieczenie zdrowotne (NFZ): kto i kiedy zgłasza studenta

Bardzo ważna rzecz: brak ZUS na zleceniu nie oznacza automatycznie braku ubezpieczenia zdrowotnego. Student może być zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego inną drogą, np.:

przez rodzica (jako członek rodziny),
przez małżonka,
przez uczelnię (w określonych sytuacjach).

W praktyce warto dopytać studenta, jak ma załatwione ubezpieczenie zdrowotne, żeby nie było „niespodzianki” przy leczeniu.

Najczęstsze błędy i „czerwone flagi”

Brak papieru potwierdzającego status studenta/ucznia (tylko ustne zapewnienie).
Zerowy ZUS mimo braku statusu (np. po obronie, po skreśleniu).
Brak kontroli 26. urodzin i spóźnione zgłoszenia/rozliczenia.
Stawka poniżej minimalnej lub brak ewidencji godzin (ryzyko kontroli).
„PIT-0 działa zawsze” — bez pilnowania limitu 85 528 zł.
Zlecenie „dodatkowe” u tego samego pracodawcy, gdzie jest też etat — bez sprawdzenia skutków składkowych.

POLECANE

*w połączeniu z usługą księgową

zł*

0

~~300 zł~~

KOSZT ZAŁOŻENIA

Załóż firmę online >

Zakładasz firmę ?

Załatwimy za Ciebie CEIDG, VAT-R i ZUS w 35 minut. Bez wizyt w urzędach.

WSPARCIE

Umów konsultacje >>

Masz pytania?

Wysłanie wiadomości jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na otrzymywanie informacji handlowej drogą elektroniczną w zakresie przesyłania informacji promocyjnej, oferty handlowej i innych działań marketingowych na podany adres e-mail i numer telefonu oraz wyrażenia zgody na przetwarzanie przez Kancelaria Rachunkowo-Podatkowa S.D.P. Sp. z o.o. ul. Klaudyny Potockiej 25, 60-211 Poznań, danych osobowych w celach marketingowych. Wyrażona zgoda może być odwołana w każdym czasie. W celu przedstawienia przez Kancelaria Rachunkowo-Podatkowa S.D.P. Sp. z o.o. indywidualnej oferty produktów i usług drogą telefoniczną wyrażenie zgody jest niezbędne. Więcej w polityce prywatności.

Umów się na rozmowę Skontaktujemy się do 24h (pn-pt, 8-16)

Potrzebujesz profesjonalnej obsługi księgowej? Chętnie porozmawiamy. Spotkanie wprowadzające zawsze jest bezpłatne.

FAQ: Student lub uczeń na zleceniu 2026/2027

6. Czy uczeń szkoły średniej na zleceniu też może mieć 0 ZUS?

Tak, jeśli jest uczniem i ma mniej niż 26 lat, to na umowie zlecenie co do zasady korzysta z tego samego wyłączenia co student. Kluczowe jest, żebyś miał potwierdzenie statusu (np. legitymacja/zaświadczenie) i żeby to faktycznie było zlecenie.

5. Czy PIT-0 działa automatycznie i ile wynosi limit?

Zwolnienie dla młodych ma limit 85 528 zł rocznie i dotyczy określonych przychodów. W praktyce trzeba pilnować limitu, zwłaszcza gdy ktoś pracuje w kilku miejscach.

4. Jakie minimum dokumentów muszę mieć, żeby obronić 0 ZUS?

Oświadczenie o statusie + potwierdzenie (legitymacja/zaświadczenie), umowa zlecenie, ewidencja godzin, rachunek/rozliczenie.

3. Czy student zaoczny działa tak samo jak dzienny?

Co do zasady liczy się status studenta (forma studiów zwykle nie jest kluczowa), ale najbezpieczniej opierać się na potwierdzeniu statusu z uczelni.

2. Co jeśli student kończy 26 lat w trakcie miesiąca?

Od momentu ukończenia 26 lat zasada „bez ZUS” przestaje działać. To trzeba złapać na czas i prawidłowo rozliczyć.

1. Czy student na zleceniu zawsze ma 0 ZUS?

Nie zawsze. Zwykle tak, ale muszą być spełnione warunki: status studenta/ucznia, wiek < 26 lat i umowa zlecenie (oraz brak „konfiguracji”, która zmienia zasady).

Spis treści:

Najważniejsza zasada
Kiedy jednak musisz naliczyć składki ZUS
Liczby, które robią różnicę w 2026/2027: stawki i limity
Jakie dokumenty przygotować
Ubezpieczenie zdrowotne (NFZ): kto i kiedy zgłasza studenta
Najczęstsze błędy i „czerwone flagi”
FAQ

Imię		Numer Telefonu
Adres e-mail
W czym pomóc?	Zakładam firmę Chcę przenieść księgowość Doradztwo podatkowe Potrzebuje konsultacji
utm_source
utm_medium
utm_campaign
utm_adset

Student lub uczeń na zleceniu 2026/2027: ZUS i lista dokumentów