Jestem doradcą podatkowym i od lat wspieram przedsiębiorców w księgowości. Pomagam w zakładaniu działalności gospodarczych, wyborze formy opodatkowania i bezpiecznym prowadzeniu rozliczeń.

Sejm 17 lipca 2026 roku uchwalił obszerną nowelizację ustawy o VAT. Większość zmian ma zacząć obowiązywać 1 października 2026 roku. Część nowych rozwiązań upraszcza rozliczenia przedsiębiorców, ale ustawa zawiera również przepisy uszczelniające dotyczące między innymi odpowiedzialności nabywcy, rejestracji podatników oraz kas fiskalnych.

Zmiany obejmują między innymi spis z natury, JPK_VAT, możliwość sprawdzania historycznego statusu podatnika VAT, mechanizm podzielonej płatności oraz klasyfikację towarów według kodów CN. Nie wszystkie przepisy zaczną jednak obowiązywać w październiku. Dla części rozwiązań przewidziano terminy w 2027 i 2028 roku.

Stan prac na 24 lipca 2026 roku: ustawę uchwalił Sejm i przekazał ją do Senatu. Proces legislacyjny nie jest jeszcze zakończony. Przed publikacją ostatecznej wersji artykułu należy sprawdzić, czy Senat wniósł poprawki, czy ustawę podpisał Prezydent oraz czy została ogłoszona w Dzienniku Ustaw.

W skrócie

Od 1 października 2026 roku ma zniknąć obowiązek składania osobnej informacji o spisie z natury. Podatnicy nie będą też wykazywać w deklaracji VAT podstawy opodatkowania przy określonych zakupach zwolnionych od podatku od zagranicznych kontrahentów. Biała lista ma umożliwiać sprawdzenie historycznego statusu podatnika VAT, a towary objęte obowiązkowym split payment będą klasyfikowane przede wszystkim według kodów CN zamiast PKWiU.

Najważniejsze informacje

Czy zmiany w VAT od 1 października 2026 roku są już ostateczne?

Nie. Na dzień przygotowania artykułu ustawa została uchwalona przez Sejm, ale proces legislacyjny jeszcze się nie zakończył.

Ustawę musi rozpatrzyć Senat, a następnie podpisać Prezydent. Dopiero po ogłoszeniu jej w Dzienniku Ustaw będzie można mówić o ostatecznym brzmieniu nowych przepisów i pewnych terminach ich wejścia w życie.

Dlatego do czasu zakończenia procedury przedsiębiorcy powinni traktować opisane rozwiązania jako zmiany uchwalone przez Sejm, a nie jako obowiązujące już prawo.

Warto też pamiętać, że jest to inna nowelizacja niż opisywane przez nas wcześniej zmiany w Ordynacji podatkowej od 1 października 2026 roku. Obie ustawy mają podobny termin wejścia w życie, ale dotyczą innych obowiązków.

Co zmieni się w informacji o spisie z natury?

Jedno z praktycznych uproszczeń dotyczy spisu z natury sporządzanego dla potrzeb VAT przy rozwiązaniu spółki, zaprzestaniu wykonywania czynności opodatkowanych albo wystąpieniu innych przypadków wskazanych w ustawie.

Po zmianie podatnik nadal będzie musiał sporządzić spis z natury i rozliczyć wynikający z niego podatek. Zniknie natomiast obowiązek przekazywania naczelnikowi urzędu skarbowego osobnej informacji o dokonanym spisie, jego wartości oraz kwocie podatku należnego.

Kwota podatku wynikająca ze spisu ma być wykazywana bezpośrednio w deklaracji za okres obejmujący dzień, w którym wystąpiło zdarzenie powodujące obowiązek rozliczenia. Zmiana ograniczy liczbę oddzielnie składanych dokumentów, ale nie zlikwiduje samego spisu ani obowiązku rozliczenia VAT.

Jak zmieni się wykazywanie zakupów zwolnionych w JPK_VAT?

Nowelizacja ma usunąć obowiązek wykazywania podstawy opodatkowania przy określonych zakupach towarów i usług zwolnionych z VAT od podatników, którzy nie mają w Polsce siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności.

Obecnie takie transakcje mogą wymagać ujęcia podstawy opodatkowania w ewidencji i deklaracji, mimo że z uwagi na zwolnienie nie powstaje podatek należny. Po zmianie ten obowiązek ma zostać wyeliminowany.

Dla przedsiębiorcy oznacza to mniej technicznych zapisów w JPK_VAT. Nie należy jednak przyjmować, że po zmianie każdy zagraniczny zakup zwolniony z VAT będzie można całkowicie pominąć. Sposób ujęcia nadal będzie zależał od rodzaju transakcji, miejsca świadczenia i zastosowanego zwolnienia.

Czy będzie można sprawdzić status podatnika VAT pięć lat wstecz?

Tak. Biała lista podatników VAT ma zostać rozszerzona o możliwość sprawdzania, jaki status miał kontrahent w wybranym dniu z przeszłości.

Sprawdzenie ma być możliwe dla dnia przypadającego w okresie pięciu lat poprzedzających rok, w którym podatnik korzysta z wykazu. Pozwoli to ustalić, czy w dniu zawarcia transakcji kontrahent był podatnikiem VAT czynnym, zwolnionym, wykreślonym albo przywróconym do rejestru.

To ważne ułatwienie podczas kontroli, przygotowywania korekt i porządkowania starszej dokumentacji. Obecnie informacje o części statusów w wykazie są prezentowane tylko według stanu na dzień sprawdzenia.

Jakie zmiany dotyczą rejestracji VAT-R i zakończenia działalności?

Nowelizacja porządkuje kilka zasad dotyczących rejestracji i wykreślania podatników VAT.

Przedsiębiorcy wpisani do CEIDG albo KRS mają zostać zwolnieni z obowiązku składania formularza VAT-Z przy zakończeniu działalności. Informacja o wykreśleniu firmy trafia już do systemów administracji, dlatego dodatkowe zgłoszenie ma nie być potrzebne.

Nie będzie również konieczne aktualizowanie VAT-R wyłącznie z powodu zmiany właściwości urzędu skarbowego będącej następstwem aktualizacji danych adresowych.

Jednocześnie przepisy mają zostać uszczelnione. Urząd będzie mógł odmówić rejestracji podmiotowi, który ma obowiązek ustanowić przedstawiciela podatkowego, ale tego nie zrobił. Ponowna rejestracja podmiotu wykreślonego z powodu niezłożenia deklaracji ma wymagać wcześniejszego uzupełnienia brakujących deklaracji.

Czy split payment nadal będzie chronił nabywcę?

Mechanizm podzielonej płatności nadal będzie ważnym zabezpieczeniem, ale ochrona nabywcy nie będzie bezwarunkowa.

Odpowiedzialność solidarna ma objąć określone sytuacje, w których nabywca wiedział, że opłacona w split payment faktura została wystawiona przez podmiot nieistniejący, dokumentuje czynność, której nie wykonano, albo zawiera kwoty niezgodne z rzeczywistością.

Zakres odpowiedzialności ma zostać rozszerzony również na wybrane usługi niematerialne, między innymi usługi doradcze, zarządcze, rachunkowo-księgowe, reklamowe i badawcze.

Nie oznacza to automatycznej odpowiedzialności za każdą błędną fakturę albo za każdą usługę niematerialną. Znaczenie będą miały okoliczności transakcji oraz warunki dokładnie wskazane w ustawie. Przedsiębiorca powinien jednak dokładniej weryfikować kontrahentów i dokumentować wykonanie usług.

Co zmieni się w obowiązkowym mechanizmie podzielonej płatności?

Towary znajdujące się w załączniku nr 15 do ustawy o VAT mają być klasyfikowane przede wszystkim według Nomenklatury Scalonej, czyli kodów CN, zamiast dotychczasowych symboli PKWiU.

Załącznik nr 15 określa towary i usługi objęte między innymi obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności. Zmiana klasyfikacji może więc mieć znaczenie przy ustalaniu, czy na fakturze należy zastosować oznaczenie „mechanizm podzielonej płatności” i czy płatność musi zostać wykonana z użyciem split payment.

Firmy handlowe i produkcyjne powinny przed wejściem w życie nowych przepisów porównać swoje towary z nowym załącznikiem. Nie należy mechanicznie zastępować dotychczasowego symbolu PKWiU kodem CN bez sprawdzenia, czy zakres danej pozycji rzeczywiście jest taki sam.

Co zmieni się w kasach fiskalnych?

Zmiany dotyczące kas fiskalnych zostały rozłożone w czasie.

Od 1 stycznia 2027 roku ma obowiązywać kara porządkowa w wysokości 300 zł za niewyrejestrowanie kasy w wymaganym terminie po zakończeniu jej używania albo zakończeniu działalności. Od tego dnia mają zacząć obowiązywać również nowe zasady związane z wyrejestrowaniem kas.

Od 1 lipca 2027 roku nie będzie można wymieniać pamięci fiskalnej w kasach z elektronicznym zapisem kopii. W praktyce będzie to kolejny etap wycofywania starszych urządzeń.

Od 1 stycznia 2028 roku mają obowiązywać przepisy pozwalające na wprowadzenie w rozporządzeniu obowiązku serwisowania kas wirtualnych.

Przedsiębiorca korzystający z kasy powinien ustalić jej typ, sprawdzić dokumentację serwisową i nie odkładać wyrejestrowania nieużywanego urządzenia.

Jakie inne zmiany w VAT przewiduje ustawa?

Nowelizacja obejmuje również wiele bardziej szczegółowych rozwiązań. Należą do nich między innymi:

doprecyzowanie zasad rozliczania ulgi na złe długi,
zmiany dotyczące VAT od opakowań objętych systemem kaucyjnym,
możliwość uznania za odrębnych podatników VAT osób prowadzących samodzielnie działalność rolniczą w ramach wspólnego gospodarstwa,
rozszerzenie możliwości stosowania stawki 0% do wybranych usług związanych z importem towarów,
zmiana zasad odmowy prawa do odliczenia VAT w związku z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE,
uaktualnienie zakresu środków odkażających objętych stawką VAT 8%,
doprecyzowanie miejsca opodatkowania dostaw energii elektrycznej.

Część tych zmian będzie miała znaczenie tylko dla określonych branż albo rodzajów transakcji. Nie każda firma będzie więc musiała zmieniać swoje codzienne rozliczenia.

Co przedsiębiorca powinien zrobić przed 1 października 2026 roku?

Przede wszystkim nie trzeba zmieniać rozliczeń przed zakończeniem procesu legislacyjnego i ogłoszeniem ustawy. Warto jednak wcześniej ustalić, które zmiany mogą dotyczyć firmy.

Przedsiębiorca powinien:

sprawdzić, czy rozlicza zakupy zwolnione z VAT od zagranicznych kontrahentów,
zweryfikować procedury dotyczące spisu z natury,
ustalić, czy sprzedaje albo kupuje towary objęte obowiązkowym split payment,
przypisać odpowiednie kody CN do towarów z nowego załącznika nr 15,
wzmocnić dokumentowanie wykonania usług niematerialnych,
sprawdzić typ i status używanych kas fiskalnych,
upewnić się, że program księgowy zostanie dostosowany do nowych zasad JPK_VAT.

W małej firmie większość zmian technicznych powinien obsłużyć program księgowy albo biuro rachunkowe. Przedsiębiorca nadal musi jednak prawidłowo opisywać transakcje i przekazywać kompletne dokumenty.

Harmonogram zmian w VAT na lata 2026–2028

17 lipca 2026 roku

Sejm uchwalił ustawę i przekazał ją do Senatu.

1 października 2026 roku

Ma wejść w życie zasadnicza część nowelizacji, w tym uproszczenia dotyczące spisu z natury i JPK_VAT, historyczny status podatnika VAT oraz zmiana klasyfikacji w załączniku nr 15.

1 stycznia 2027 roku

Planowane jest między innymi wprowadzenie instytucji składu VAT, zniesienie obowiązku zapłaty VAT w ciągu 14 dni przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu środka transportu, zmiana sposobu obliczania wartości sprzedaży dla zwolnienia podmiotowego oraz nowe zasady wyrejestrowania kas.

1 lipca 2027 roku

Ma zacząć obowiązywać zakaz wymiany pamięci fiskalnej w kasach z elektronicznym zapisem kopii.

1 stycznia 2028 roku

Mają wejść w życie przepisy dotyczące możliwości wprowadzenia obowiązkowego serwisowania kas wirtualnych.

1 lipca 2028 roku

Ma zostać uruchomiona możliwość elektronicznej odprawy TAX FREE przy użyciu terminala

Jak FakturTax może pomóc w przygotowaniu firmy?

Zmiany w VAT są szerokie, ale ich wpływ zależy od rodzaju działalności, transakcji zagranicznych, używanych kas fiskalnych oraz towarów i usług oferowanych przez firmę.

Jeżeli potrzebujesz analizy konkretnej transakcji, obowiązkowego split payment, prawa do odliczenia albo rejestracji VAT, sprawdź nasze doradztwo podatkowe online i w Poznaniu. Pomagamy przedsiębiorcom ocenić skutki zmian i uporządkować rozliczenia przed ich wejściem w życie.

POLECANE

*w połączeniu z usługą księgową

zł*

~~300 zł~~

KOSZT ZAŁOŻENIA

Załóż firmę online >

Zakładasz firmę ?

Załatwimy za Ciebie CEIDG, VAT-R i ZUS w 35 minut. Bez wizyt w urzędach.

WSPARCIE

Umów konsultacje >>

Masz pytania?

Wysłanie wiadomości jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na otrzymywanie informacji handlowej drogą elektroniczną w zakresie przesyłania informacji promocyjnej, oferty handlowej i innych działań marketingowych na podany adres e-mail i numer telefonu oraz wyrażenia zgody na przetwarzanie przez Kancelaria Rachunkowo-Podatkowa S.D.P. Sp. z o.o. ul. Klaudyny Potockiej 25, 60-211 Poznań, danych osobowych w celach marketingowych. Wyrażona zgoda może być odwołana w każdym czasie. W celu przedstawienia przez Kancelaria Rachunkowo-Podatkowa S.D.P. Sp. z o.o. indywidualnej oferty produktów i usług drogą telefoniczną wyrażenie zgody jest niezbędne. Więcej w polityce prywatności.

Umów się na rozmowę Skontaktujemy się do 24h (pn-pt, 8-16)

Potrzebujesz profesjonalnej obsługi księgowej? Chętnie porozmawiamy. Spotkanie wprowadzające zawsze jest bezpłatne.

FAQ: zmiany w VAT od 1 października 2026 roku

6. Czy split payment nadal chroni przed odpowiedzialnością za zaległości sprzedawcy?

Tak, ale ochrona nie będzie bezwzględna. Ma nie obejmować określonych przypadków, w których nabywca wiedział, że faktura pochodzi od podmiotu nieistniejącego, dokumentuje niewykonaną czynność albo zawiera kwoty niezgodne z rzeczywistością.

5. Czy od 1 października 2026 roku trzeba wymienić kasę fiskalną?

Nie. Ustawa nie nakazuje wszystkim przedsiębiorcom wymiany kas od 1 października. Zakaz wymiany pamięci fiskalnej w kasach z elektronicznym zapisem kopii ma obowiązywać od 1 lipca 2027 roku.

4. Jak daleko wstecz będzie można sprawdzić status kontrahenta na Białej liście?

Status podatnika będzie można sprawdzić na wybrany dzień przypadający w okresie pięciu lat poprzedzających rok, w którym dokonywane jest sprawdzenie.

3. Czy wszystkie zakupy zagraniczne znikną z JPK_VAT?

Nie. Uproszczenie dotyczy określonych zakupów towarów i usług zwolnionych z VAT od podatników niemających w Polsce siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności. Pozostałe transakcje zagraniczne nadal trzeba będzie rozliczać zgodnie z właściwymi zasadami.

2. Czy od października zniknie obowiązek sporządzania spisu z natury?

Nie. Ma zniknąć osobna informacja składana do urzędu skarbowego. Sam spis z natury oraz obowiązek rozliczenia wynikającego z niego VAT pozostaną.

1. Czy ustawa o zmianach w VAT została już podpisana?

Nie. Na 24 lipca 2026 roku ustawę uchwalił Sejm i przekazał ją do Senatu. Do zakończenia procesu potrzebne są dalsze etapy, w tym podpis Prezydenta i ogłoszenie w Dzienniku Ustaw.

Spis treści:

Czy zmiany w VAT od 1 października 2026 roku są już ostateczne?
Co zmieni się w informacji o spisie z natury?
Jak zmieni się wykazywanie zakupów zwolnionych w JPK_VAT?
Czy będzie można sprawdzić status podatnika VAT pięć lat wstecz?
Jakie zmiany dotyczą rejestracji VAT-R i zakończenia działalności?
Czy split payment nadal będzie chronił nabywcę?
Co zmieni się w obowiązkowym mechanizmie podzielonej płatności?
Co zmieni się w kasach fiskalnych?
Jakie inne zmiany w VAT przewiduje ustawa?
Co przedsiębiorca powinien zrobić przed 1 października 2026 roku?
Harmonogram zmian w VAT na lata 2026–2028
Jak FakturTax może pomóc w przygotowaniu firmy?
FAQ: zmiany w VAT od 1 października 2026 roku

Imię		Numer Telefonu
Adres e-mail
W czym pomóc?	Zakładam firmę Chcę przenieść księgowość Doradztwo podatkowe Potrzebuje konsultacji
utm_source
utm_medium
utm_campaign
utm_adset